Zadrzewienia liniowe

Połączenia przyrodnicze, które ponownie spajają krajobraz

Zadrzewienie liniowe to znacznie więcej niż rząd krzewów na skraju terenu.

Dobrze założone i pielęgnowane tworzy wydłużoną, naturalną strukturę z różnych krzewów oraz, tam gdzie to możliwe, drzew. Wiosną pojawiają się kwiaty, owady znajdują pożytek, ptaki mogą gniazdować i się kryć, później dojrzewają jagody i owoce, a niżej powstaje osłonięty świat ziół, liści, gałęzi i życia glebowego.

Zadrzewienia liniowe od dawna należą też do naszego krajobrazu wiejskiego. Wyznaczały granice działek, chroniły od wiatru, dostarczały drewna i dawały schronienie zwierzętom gospodarskim. Dziś mogą pełnić ważną funkcję — nie tylko krajobrazową, ale przede wszystkim jako siedlisko i korytarz ekologiczny.

W ramach projektu KURBI Zadrzewienia liniowe pomagamy przedsiębiorstwom zakładać nowe pasy zadrzewień tam, gdzie jest na nie miejsce.

Jedna onderschrijving w wysokości 1.000 € netto (bez VAT) umożliwia założenie ok. 50 metrów bieżących nowego zadrzewienia.

Czym jest zadrzewienie liniowe?

To wydłużony element krajobrazu składający się głównie z krzewów i drzew. Tym różni się od klasycznego, ciasno strzyżonego szpaleru: ma więcej przestrzeni na naturalny rozwój i może zawierać kilka warstw roślinności.

U dołu mogą rosnąć zioła i trawy. Powyżej rozwijają się niższe i wyższe krzewy. W odpowiednich miejscach częścią struktury mogą być również drzewa. Dojrzałe zadrzewienie przypomina dzięki temu długi, wąski skraj lasu.

W zależności od lokalizacji KURBI może pracować z gatunkami takimi jak głóg, tarnina, leszczyna, dzika róża, kalina koralowa, kruszyna, bez czarny, jarząb i inne gatunki głównie rodzime.

Dokładny skład nie jest ustalany z góry identycznie dla każdego zadrzewienia. Gleba, dostępna szerokość, wilgotność, światło, otaczająca roślinność i planowana pielęgnacja mogą się różnić. Punkt wyjścia pozostaje ten sam: zróżnicowane zadrzewienie dopasowane do miejsca.

Dlaczego zadrzewienia są cenne dla przyrody?

Wartość ekologiczna wynika w dużej mierze z ich zróżnicowania. Krótko koszony pas trawy oferuje ograniczone możliwości życia. W zadrzewieniu blisko siebie znajdują się natomiast różne rośliny, wysokości, temperatury, warunki świetlne i osłonięte miejsca — dlatego bardzo różne zwierzęta mogą tam coś znaleźć.

Pożytek dla owadów. Kwitnące krzewy i drzewa mogą wiosną i latem dostarczać nektaru i pyłku dzikim pszczołom, trzmielom, bzygom, motylom i innym owadom. Łączenie różnych gatunków pozwala rozłożyć kwitnienie na różne okresy roku. To istotne: owad niewiele zyskuje z obfitości kwiatów przez dwa tygodnie, jeśli w pozostałym czasie brakuje pożytku. KURBI chce więc sadzić nie tylko dużo, ale i przemyślanie.

Pożytek dla ptaków. Po kwitnieniu wiele gatunków wytwarza jagody, owoce, orzechy lub nasiona. Głóg, tarnina, dzika róża, bez czarny i jarząb to przykłady roślin, które mogą później w sezonie dawać pokarm ptakom i innym zwierzętom. Wśród liści, gałęzi i kory żyją też liczne owady i inne bezkręgowce, stanowiące pokarm dla ptaków. Zadrzewienie może więc przez kilka sezonów być częścią lokalnego łańcucha pokarmowego.

Bezpieczne miejsce do gniazdowania i schronienia

Sam pokarm nie wystarcza. Zwierzęta potrzebują też miejsc, w których mogą się ukryć, odpocząć, przezimować lub rozmnażać. Gęste zadrzewienie może być do tego szczególnie odpowiednie.

Zwłaszcza krzewy ciernistne, takie jak głóg i tarnina, mogą dawać ptakom relatywnie osłonięte miejsca gniazdowania; gęsta struktura utrudnia dostęp niektórym drapieżnikom. Poza okresem lęgowym osłona również ma znaczenie: ptaki mogą tam odpoczywać i chronić się przed złą pogodą.

Bliżej gruntu z osłoniętych warunków mogą korzystać małe ssaki, płazy i różne bezkręgowce — w zależności od otoczenia zadrzewienia.

Przyroda żyje także pod zadrzewieniem

Kto patrzy tylko na krzewy, widzi jedynie część ekosystemu. Pod starszym zadrzewieniem gromadzi się materia organiczna: opadają liście, obumierają drobne gałęzie, a resztki roślin są powoli rozkładane przez grzyby, bakterie, dżdżownice i wiele innych organizmów glebowych.

Powstaje w ten sposób obieg pokarmowy, w którym obumarła materia roślinna ponownie dostarcza składników odżywczych. Zadrzewienie jest więc interesujące nie tylko nad ziemią — pod nią również może rozwijać się bogatsze życie glebowe.

Droga przez krajobraz

Jedna z najważniejszych funkcji zadrzewień jest może mniej widoczna. Przyroda nie składa się wyłącznie z pojedynczych zielonych miejsc; dla wielu gatunków ważne jest, by móc się między nimi przemieszczać.

Wyobraźmy sobie zagajnik po jednej stronie terenu i oczko wodne, sad lub inny zielony obszar 300 metrów dalej. Jeśli pomiędzy nimi leży wyłącznie otwarty teren, dla niektórych małych zwierząt taki dystans może być istotną barierą. Zadrzewienie może wtedy działać jako korytarz ekologiczny: zwierzęta mogą się nim przemieszczać, znajdując pokarm i schronienie.

Zadrzewienie staje się więc ekologicznie ciekawsze, gdy łączy się z istniejącym szpalerem, skrajem lasu, rzędem drzew, oczkiem wodnym, łąką kwietną lub inną strukturą zieleni. Wybierając lokalizacje, KURBI pyta nie tylko „Gdzie możemy posadzić zadrzewienie?”, lecz także „Gdzie to zadrzewienie zrobi najwięcej różnicy?”.

Ponowne uwidocznienie tradycyjnego krajobrazu

Zadrzewienia nie są nowoczesnym wynalazkiem. Długo były częścią drobnoskalowego krajobrazu rolniczego we Flandrii: wyznaczały działki, dawały drewno opałowe i użytkowe, chroniły od wiatru i osłaniały zwierzęta.

Wskutek zmian w rolnictwie i użytkowaniu ziemi wiele takich małych elementów krajobrazu zniknęło. Zakładając nowe zadrzewienia, tworzymy zatem nie tylko nową przyrodę, ale też odtwarzamy fragment tradycyjnego krajobrazu.

Dobrze wpisuje się to w filozofię KURBI: postęp nie musi zawsze oznaczać wynajdywania czegoś całkiem nowego. Czasem rozwiązania obecne w krajobrazie przez stulecia mogą znów zyskać wartościową współczesną funkcję.

Zadrzewienia na terenach firmowych

Zadrzewienia są też szczególnie interesujące dla firm dysponujących nieużywanymi obrzeżami działek.

Wokół budynków firmowych znajdują się często pasy trawy, ogrodzenia lub rzadko używane strefy o niewielkiej wartości ekologicznej. Jeśli jest wystarczająco miejsca, a lokalizacja okaże się odpowiednia, ich część można przekształcić w zadrzewienie.

Ma to szczególną zaletę: firma nie musi posiadać zewnętrznych gruntów przyrodniczych, aby stworzyć miejsce dla natury. Działanie na rzecz bioróżnorodności może powstać dosłownie wokół własnej działalności.

Pracownicy i odwiedzający mogą obserwować rozwój zadrzewienia, a mało interesujące obrzeże działki może z latami stać się rozpoznawalnym elementem krajobrazu.

Nie każdy teren jest do tego odpowiedni, dlatego KURBI zawsze ocenia konkretną lokalizację. Firmy bez odpowiedniej własnej przestrzeni mogą równie dobrze wsparć zadrzewienie w innej dostępnej lokalizacji projektowej KURBI.

Jakie rośliny wykorzystuje KURBI?

KURBI wybiera zasadniczo zróżnicowane połączenie gatunków głównie rodzimych i odpowiednich dla danej lokalizacji. W zależności od warunków mogą to być na przykład:

• głóg;
• tarnina;
• leszczyna;
• dzika róża;
• kalina koralowa;
• kruszyna;
• bez czarny;
• jarząb;
• trzmielina;
• oraz, tam gdzie to właściwe, rodzime gatunki drzew.

Wyliczenie jest świadomie niepełne. Sucha, słoneczna gleba nie wymaga tych samych nasadzeń co teren wilgotniejszy; znaczenie mają też dostępna przestrzeń i powiązanie z otaczającym krajobrazem.

KURBI nie chce więc wszędzie stosować jednego standardowego pakietu. Przyroda współdecyduje o tym, co sadzimy.

Co umożliwia przedsiębiorstwo?

Dla tego projektu KURBI stosuje tę samą przejrzystą cenę podstawową jak dla pozostałych komponentów: 1.000 € netto (bez VAT) za rok projektowy.

Jedna onderschrijving ma umożliwić założenie i monitoring modułu zadrzewienia o długości ok. 50 metrów bieżących — co odpowiada wartości projektu ok. 20 € za metr bieżący.

Wkład przeznaczony jest m.in. na odpowiedni materiał roślinny, organizację i wykonanie nasadzeń oraz zwykły monitoring potrzebny, by zadrzewienie mogło się rozwinąć. Konkretne zagęszczenie nasadzeń, rozkład gatunków i układ mogą się różnić w zależności od lokalizacji.

Dlaczego mówimy o ok. 50 metrach?

Chcemy być konkretni wobec naszych partnerów. Wolimy więc podać, ile nowego zadrzewienia dany wkład ma faktycznie umożliwić, niż mówić wyłącznie o ogólnym wsparciu bioróżnorodności.

Jednocześnie przyroda nie jest przemysłowym produktem standardowym. Na jednym terenie 50 metrów można założyć relatywnie łatwo. Na innym konieczne mogą być szczególne przygotowanie gruntu, ochrona przed zwierzętami gospodarskimi lub dziką zwierzyną, trudny dostęp, wyjątkowe warunki gruntowe lub inne rozwiązania.

Ok. 50 metrów stanowi zatem standardowy moduł zadrzewienia KURBI. Gdy wyjątkowe okoliczności powodują istotne dodatkowe koszty, jest to omawiane z wyprzedzeniem. Szczególne roboty ziemne, ciężkie ogrodzenia lub inna wyjątkowa infrastruktura nie są automatycznie objęte standardowym wkładem.

Kiedy zadrzewienie jest sadzone?

Zadrzewienie nie jest sadzone koniecznie natychmiast po przystąpieniu. Nasadzenia odbywają się najlepiej w odpowiednim okresie sadzenia i zależą także od dostępnego gruntu, lokalnych ustaleń, materiału roślinnego i liczby przystąpień. Dla niektórych projektów KURBI może najpierw zbierać minimalną liczbę przystąpień, zanim projekt faktycznie się rozpocznie.

Zadrzewienie potrzebuje czasu

Łąka kwietna może zmienić się widocznie w ciągu kilku miesięcy. Zadrzewienie opowiada dłuższą historię. Przy nasadzeniu krzewy są jeszcze małe; potem rosną, rozgałęziają się i kwitną. Z czasem pojawia się coraz więcej schronień, owoców, ściółki i struktury.

To nie wada — to jedna z atrakcyjnych cech tego projektu. Firma finansuje nie tylko to, co stoi tam dziś, ale pomaga powstać elementowi krajobrazu, który może rosnąć rok po roku. Dobrze pielęgnowane zadrzewienie może pozostać znacznie dłużej niż pierwotny okres projektowy.

Co może dać zadrzewienie KURBI?

Dobrze założone zadrzewienie może przyczynić się do:

• większej ilości pożytku dla zapylaczy i innych owadów;
• większej ilości jagód, nasion i innego pokarmu dla ptaków;
• większej liczby miejsc gniazdowania, odpoczynku i schronienia;
• bogatszego życia glebowego;
• powiązań ekologicznych w krajobrazie;
• większej struktury i naturalnej osłony;
• atrakcyjniejszego krajobrazu;
• oraz odtworzenia tradycyjnego flamandzkiego elementu krajobrazu.

KURBI świadomie formułuje to jako potencjalne efekty ekologiczne. Przyrody nie da się zamówić umową. To, które gatunki ostatecznie skorzystają z zadrzewienia i jak szybko, zależy również od położenia, otoczenia, warunków pogodowych i wielu innych czynników.

KURBI nie obiecuje zatem określonej liczby ptaków, owadów ani innych gatunków. Tworzymy warunki, w których przyroda zyskuje więcej możliwości.

Oddaj przyrodzie 50 metrów krajobrazu

KURBI Zadrzewienia liniowe — 1.000 € netto (bez VAT) — ok. 50 metrów nowego zadrzewienia

Z głównie rodzimymi i dopasowanymi do lokalizacji drzewami i krzewami, profesjonalną organizacją nasadzeń i zwykłym monitoringiem w ramach projektu KURBI.

Konkretna realizacja zależy m.in. od odpowiedniości i dostępności lokalizacji, okresu sadzenia, warunków lokalnych i dostępnej zdolności projektowej. Szczególne roboty ziemne, ogrodzenia lub wyjątkowe rozwiązania nie są automatycznie objęte standardowym wkładem projektowym. Efekty ekologiczne zależą od warunków naturalnych i nie mogą być gwarantowane.