Duurzaamheid: veel afkortingen, maar uiteindelijk gaat het om actie

ESG. SDG. EU-taxonomie. VCDO. Wie zich als onderneming met duurzaamheid bezighoudt, komt al snel terecht in een wereld van afkortingen, Europese regelgeving, rapporteringen en internationale doelstellingen. Achter die begrippen zit nochtans een vrij eenvoudige gedachte:

Hoe kunnen ondernemingen economische waarde creëren en tegelijk verantwoordelijkheid opnemen voor mens, milieu en de manier waarop zij bestuurd worden?

En vooral: hoe vertalen we grote internationale ambities naar concrete en zichtbare acties dichtbij huis?

Dat is precies waar KURBI een rol wil spelen.

1. Wat is ESG?

ESG staat voor Environmental, Social & Governance.

Het is een manier om naar een onderneming te kijken die verder gaat dan omzet, winst en financiële resultaten.

E — Environmental

Welke impact heeft een onderneming op het milieu en welke milieurisico's beïnvloeden de onderneming?

Denk bijvoorbeeld aan:

• klimaat en broeikasgasemissies;

• energie- en grondstoffengebruik;

• water;

• afval en circulariteit;

• vervuiling;

• biodiversiteit en ecosystemen.

S — Social

Hoe gaat een onderneming om met mensen?

Daaronder vallen onder meer:

• arbeidsomstandigheden;

• welzijn en veiligheid;

• diversiteit en inclusie;

• mensenrechten;

• opleiding en ontwikkeling;

• impact op lokale gemeenschappen.

G — Governance

Hoe wordt de onderneming bestuurd?

Bijvoorbeeld:

• behoorlijk bestuur;

• transparantie;

• ethisch ondernemen;

• risicobeheer;

• interne controles;

• verantwoordelijkheden binnen de bestuursstructuur.

ESG is dus geen afzonderlijk "groen label". Het is een kader om milieu-, sociale en bestuurlijke factoren mee te nemen in de strategie, besluitvorming en — waar van toepassing — rapportering van een onderneming.

2. Wat is de EU-taxonomie?

De EU-taxonomie probeert een andere vraag te beantwoorden:

Wanneer mag een economische activiteit vanuit Europees oogpunt als ecologisch duurzaam worden beschouwd?

Daarvoor ontwikkelde de Europese Unie een gemeenschappelijk classificatiesysteem met technische criteria.

De taxonomie onderscheidt zes milieudoelstellingen:

1. mitigatie van klimaatverandering;

2. adaptatie aan klimaatverandering;

3. duurzaam gebruik en bescherming van water en mariene hulpbronnen;

4. transitie naar een circulaire economie;

5. preventie en bestrijding van verontreiniging;

6. bescherming en herstel van biodiversiteit en ecosystemen.

Voor KURBI is vooral die zesde doelstelling bijzonder relevant.

Maar er is een belangrijke nuance.

Dat een project goed is voor biodiversiteit, betekent niet automatisch dat het project of de onderneming daarmee "Taxonomy-aligned" is. Daarvoor moet worden nagegaan of een economische activiteit binnen het toepassingsgebied van de taxonomie valt en aan de toepasselijke technische en juridische criteria voldoet.

KURBI wil daarom niet zomaar een groen etiket kleven op een project.

Wij willen concrete maatregelen realiseren, de resultaten ervan opvolgen en ondernemingen zo bruikbare informatie geven over de impact die zij helpen mogelijk maken.

3. Wat zijn de Sustainable Development Goals?

Nog vóór ESG en de Europese taxonomie een vaste plaats kregen in het bedrijfsleven, formuleerden de Verenigde Naties een veel bredere duurzaamheidsagenda.

In 2015 keurden de VN de 17 Sustainable Development Goals, kortweg SDG's, goed.

Het zijn 17 mondiale doelstellingen die tegen 2030 vooruitgang willen realiseren rond onder meer:

• armoede en gezondheid;

• onderwijs;

• gelijkheid;

• waardig werk;

• duurzame productie en consumptie;

• klimaat;

• water;

• biodiversiteit;

• sterke instellingen;

• samenwerking.

De kracht van de SDG's is dat ze duurzaamheid bijzonder begrijpelijk maken. Ze vertellen niet zozeer hoe een onderneming moet rapporteren, maar vooral waar we als samenleving naartoe willen.

4. ESG, SDG's en EU-taxonomie: hoe hangt dat allemaal samen?

De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.

Je kunt het eenvoudig zo bekijken:

• De SDG's vertellen waar we als samenleving naartoe willen.

• ESG helpt ondernemingen om relevante milieu-, sociale en bestuurlijke thema's in hun beleid, risicoanalyse, besluitvorming en rapportering te integreren.

• De EU-taxonomie bepaalt aan de hand van Europese criteria welke economische activiteiten als ecologisch duurzaam kunnen worden aangemerkt.

Ze komen dus vanuit verschillende invalshoeken, maar raken elkaar voortdurend.

Neem biodiversiteit. Bescherming van biodiversiteit past binnen de SDG's, in het bijzonder SDG 15 — Leven op het land. Biodiversiteit is tegelijkertijd een Environmental thema binnen ESG. En "bescherming en herstel van biodiversiteit en ecosystemen" is bovendien één van de zes milieudoelstellingen van de EU-taxonomie.

Drie verschillende kaders. Eén gedeelde uitdaging.

5. Ondernemingen zijn een essentieel deel van de oplossing

Overheden kunnen de duurzaamheidsuitdaging niet alleen oplossen. Ook ondernemingen hebben een belangrijke rol.

Niet alleen omdat regelgeving en rapporteringsvereisten bepaalde ondernemingen daartoe verplichten, maar omdat bedrijven beschikken over iets wat voor de transitie onmisbaar is: mensen, kennis, innovatiekracht, investeringsmiddelen en het vermogen om projecten daadwerkelijk uit te voeren.

Duurzaam ondernemen hoeft daarbij niet altijd te beginnen met een gigantisch internationaal programma. Een onderneming kan ook lokaal verschil maken.

Een bloemenweide aanleggen. Een poel herstellen. Een haag planten. Nestgelegenheid creëren. Een voedselbos ondersteunen. Een stuk grond opnieuw ruimte geven aan insecten, vogels en andere dieren.

Op zichzelf zijn dat kleine ingrepen. Maar wanneer tientallen ondernemingen dergelijke projecten mogelijk maken, ontstaat schaal.

6. Voka: duurzaamheid vertalen naar Vlaamse ondernemingen

Voka speelt in Vlaanderen een belangrijke rol bij het vertalen van duurzaamheidsambities naar de dagelijkse praktijk van ondernemingen.

Via zijn werking rond Duurzaam Ondernemen biedt Voka informatie, begeleiding, opleidingen en trajecten waarmee ondernemingen duurzaamheid structureler in hun werking kunnen integreren.

Een belangrijk instrument daarin is het Voka Charter Duurzaam Ondernemen — VCDO. Het VCDO is een praktisch begeleidingstraject waarbij ondernemingen een actieplan uitwerken en concrete duurzaamheidsacties uitvoeren. Voka verbindt daarbij de internationale SDG-benadering met de Europese ESG-aanpak.

Na een succesvol traject kan een onderneming een Voka-certificaat voor Duurzaam Ondernemen behalen. Ondernemingen kunnen daarnaast verder werken richting internationale erkenningen zoals SDG Pioneer, SDG Champion en SDG Ambassador, in samenwerking met CIFAL Flanders en UNITAR.

Het interessante aan deze aanpak? Duurzaamheid wordt geen theoretisch rapport, maar een reeks concrete acties.

En precies daar kunnen lokale projecten hun plaats vinden.

7. En waar past KURBI in dit verhaal?

KURBI wil een brug slaan tussen duurzaamheidsambities van ondernemingen en concrete biodiversiteitsprojecten op het terrein.

Niet ergens aan de andere kant van de wereld. Maar lokaal, zichtbaar en opvolgbaar.

Onze testsite naast de Velpestraat in Bierbeek is daarvoor ons eerste laboratorium. We experimenteren er onder meer met bloemenweiden, bomen en struiken, vroege bloeiers, wilde zones, nestkasten, bijen, water, natuurlijke beschutting en dieren die een functie kunnen vervullen binnen een biodiverser landschap.

Niet alles lukt meteen. En dat is precies de bedoeling van een testsite. We willen meten, observeren en leren welke maatregelen in de praktijk werken, zodat toekomstige projecten steeds beter kunnen worden ingericht.

Aan welke SDG's kunnen KURBI-projecten bijdragen?

De precieze bijdrage zal steeds afhangen van het concrete project. We willen daar voorzichtig mee omgaan: niet ieder KURBI-project draagt automatisch in dezelfde mate bij aan iedere onderstaande doelstelling.

SDG 15 — Leven op het land

Dit is de meest rechtstreekse verbinding met KURBI. SDG 15 richt zich onder meer op de bescherming en het herstel van ecosystemen, het tegengaan van landdegradatie en het stoppen van biodiversiteitsverlies. Projecten rond bloemenweiden, hagen, bomen, wilde zones, nestgelegenheid en herstel van leefgebieden sluiten rechtstreeks aan bij die ambitie.

SDG 13 — Klimaatactie

Bomen, struiken, bodemverbetering, waterbeheer en natuurgebaseerde oplossingen kunnen bijdragen aan een landschap dat beter bestand is tegen droogte, hitte en andere gevolgen van klimaatverandering. Onze ervaringen tijdens de droge zomer op de testsite leren ons tegelijkertijd hoe belangrijk klimaatbestendigheid wordt bij het ontwerpen van toekomstige projecten.

SDG 12 — Verantwoorde consumptie en productie

KURBI onderzoekt hoe grond, organische reststromen en natuurlijke hulpbronnen op een duurzamere manier kunnen worden beheerd. Snoeiafval hoeft bijvoorbeeld niet noodzakelijk afval te zijn. Een takkenhoop kan tegelijk een habitat worden.

SDG 6 — Schoon water en sanitair

Waar projecten betrekking hebben op poelen, infiltratie, waterbuffering of een natuurlijker waterbeheer, kan er ook een verband bestaan met SDG 6. Niet elk KURBI-project zal deze doelstelling raken, maar water en biodiversiteit zijn vaak nauw met elkaar verbonden.

SDG 11 — Duurzame steden en gemeenschappen

Biodiversiteit hoeft niet te stoppen aan de rand van een natuurgebied. Ook bedrijventerreinen, stadsranden, landbouwgebieden en andere menselijke leefomgevingen kunnen ruimte bieden aan natuur. Lokale biodiversiteitsprojecten kunnen zo bijdragen aan groenere en veerkrachtigere leefomgevingen.

SDG 17 — Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Misschien is dit wel de doelstelling die het KURBI-model het beste samenvat.

Een grondeigenaar heeft grond. Een landbouwer heeft praktijkkennis. Een natuurdeskundige heeft expertise. Een onderneming beschikt over middelen en wil concrete duurzaamheidsacties ondersteunen. Lokale vrijwilligers, verenigingen en overheden kunnen bijkomende kennis en engagement aanbrengen.

KURBI wil die partijen rond hetzelfde stukje grond samenbrengen.

Want biodiversiteit creëer je uiteindelijk niet met een certificaat, een rapport of een mooie doelstelling.

Je creëert ze buiten.

Plant per plant. Vierkante meter per vierkante meter. Project per project.

En liefst samen.

ESG en het Voka Charter Duurzaam Ondernemen (VCDO)

ESG is de brede zakelijke context waarin ondernemingen over milieu, sociale thema's en bestuur rapporteren. Het Voka Charter Duurzaam Ondernemen (VCDO) is daarnaast een concreet traject rond duurzaam ondernemen met begeleiding door Voka. KURBI levert in beide gevallen hetzelfde: een concreet, gedocumenteerd biodiversiteitsproject. Wij verlenen geen ESG-certificering en geen juridisch duurzaamheidsadvies.

Lees hoe KURBI kan aansluiten bij een VCDO-traject